De DLI,
Waarvoor?
Voor wie?

In Sint-Joost-ten-Node versterken de sterke demografische druk, de uitgesproken sociaaleconomische kwetsbaarheid, de grote culturele diversiteit en de schaarste aan groen- en ademruimte de noodzaak om actie te ondernemen voor een meer inclusieve, rustige en solidaire stad. In deze context staan kwesties als het samenleven van verschillende functies, toegang tot kwaliteitsvolle huisvesting, de strijd tegen isolement, aanpassing aan extreme weersomstandigheden (hitte-eilanden, hevige regenval), netheid en het gevoel van veiligheid centraal in de zorgen van de bewoners. De openbare ruimte wordt een strategische plek: tegelijkertijd een ruimte van potentiële spanningen, maar ook een belangrijke hefboom voor ontmoeting, interculturele dialoog en het herstel van de sociale banden.

De DLI is een instrument ter ondersteuning en activering van lokale burgerdynamieken. Het is gericht op het ondersteunen, stimuleren, begeleiden of netwerken van initiatieven van bewoners:

*Door het faciliteren (stimuleren, begeleiden, bestendigen, netwerken) van de opzet van individuele of collectieve projecten van bewoners die gericht zijn op het verbeteren van de leefomgeving, het op een positieve manier toe-eigenen van de openbare ruimte en het creëren van banden.

*Door het ontwikkelen van eigen activiteiten en projecten van de vereniging die het handelingsvermogen van de bewoners versterken.

*Door bij bewoners en bewonersgroepen de bestaande participatieruimtes te promoten (wijkcommissies, algemene vergaderingen, werkgroepen van duurzame wijkcontracten en stadsvernieuwing, openbare onderzoeken, adviescommissies, burgerinterpellaties, projectoproepen, enz.).

Interassociatief werk

Dit is een grote rijkdom; het maakt het mogelijk om brede uitdagingen op het gebied van sociale cohesie, interculturaliteit, enz. aan te pakken door verschillende blikken en expertises te combineren. Zo verrijkt deelname aan werkgroepen die voortvloeien uit de gemeenschapsdiagnose de dynamiek bijvoorbeeld met een blik die meer gericht is op de stad, het recht op de stad, inrichting en stedelijk beleid. Het jaar 2025 werd gekenmerkt door nieuwe samenwerkingen met actoren uit de Noordwijk, die soms wat over het hoofd werden gezien omdat het verenigingsleven aan de andere kant van de heuvel al zo rijk is.

Projecten van bewoners en lokale dynamieken ondersteunen

Bewoners komen naar ons toe voor informatie, of voor steun en begeleiding bij de ontwikkeling van hun projecten ter verbetering van de leefomgeving; we treden ook op als stimulator, facilitator en ondersteuner van projecten via gerichte contacten, acties op straat, het leggen van verbindingen en netwerken, of het doorgeven van projectoproepen. De ‘aanleidinggevende’ activiteiten die in onze lokalen worden georganiseerd (filmvertoningen, seizoensfeesten, zaden- en plantenruilbeurzen, auberges espagnoles, vertelvoorstellingen, sensibiliseringsavonden, buurtkeukens, jams, concerten, praatgroepen…) zijn ook de gelegenheid om bewoners samen te brengen en een dialoog aan te gaan die soms leidt tot nieuwe verbindingen en concrete initiatieven.

Tegelijkertijd zet de DLI zich in voor de ontwikkeling van eigen projecten van de vzw die gericht zijn op het creëren van actieruimte en mogelijkheden in de openbare ruimte, met name projecten die worden gesteund via de projectoproep van Brussel Mobiliteit (Brussel op Vakantie, zie het specifieke deel van het verslag), het transversale thema water, de autovrije zondag en de seizoensfeesten (zie verderop bij ‘Resultaten’).

Water

Vanaf eind 2024 is er, na overleg met een wijkgezondheidscentrum, voor gekozen om een thema te gebruiken dat dwars door de verschillende missies van Fabrik loopt. Gedurende minimaal een jaar staat het thema water centraal: water in de woning. Het water dat we nodig hebben; drinkwater, regenwater dat we opvangen of het water in de radiatoren. Maar ook het water waar we bang voor zijn: water dat in onze muren sijpelt, vocht dat ons leven tot een hel maakt, lekkend water, facturen die oplopen, of water dat de kelders binnenstroomt bij hevige regen. Door de seizoenen heen zijn verschillende onderwerpen zichtbaar gemaakt. Het team van renovatie- en energieadvies benadert dit onderwerp vanuit de woning, en de DLI-pijler vertaalt dit naar het niveau van de wijk. Dit krijgt vorm in een programma van informatiesessies over GIEB (Geïntegreerd Regenwaterbeheer) en de context in Sint-Joost, filmdebatten, ontdekkingstochten, een informatieve en ludieke eendjesviskraam, de geschiedenis van de Maalbeek, workshops en sensibilisering over de impact op de gezondheid. Het team is van plan dit thema elk jaar opnieuw in de verf te zetten rond de Brusselse Waterdagen.

Vergroening

De focus op vergroeningsacties is uiteraard nog steeds aanwezig, want naast de vele directe effecten (milieu, sociaal, gezondheid, leefomgeving…), is het ook een goede hefboom om andere uitdagingen aan te pakken: mobiliteit, netheid, sociale cohesie, veiligheid, toe-eigening van de openbare ruimte, straatdynamiek… Er is een reële behoefte bij de bewoners om voor hun buurt te zorgen, met name door deze te vergroenen en boomspiegels en andere tussenruimtes te verzorgen, ondanks de stedelijke context die veel obstakels vormt voor het succes, de impact en de duurzaamheid van deze acties. Fabrik staat in de wijk en daarbuiten bekend als een kenniscentrum voor projecten rond natuur in de stad en draagt graag bij aan reflecties en netwerkvorming rond dit thema.

De Open Tuin, die enkele jaren geleden door Fabrik werd opgestart, is erin geslaagd te blijven bestaan ondanks het gebrek aan financiële steun! De lokale gemeenschap eromheen blijft behouden en de begeleiding van de moestuingidsen is zeer waardevol. Deze plek voor ontmoeting en leren is een belangrijke factor voor sociaal, fysiek en mentaal welzijn. De ambitie van dit jaar was om de tuin meer open te stellen door extra partners te betrekken. Dat is gelukt! Maand na maand zijn er nieuwe partnerschappen ontstaan en komen er nieuwe mensen uit de buurt tuinieren. De huidige vraag, die we op de agenda voor 2026 zetten, is de realisatie van een kaart met groene ruimtes in de wijk (vaak verborgen of toegankelijk onder voorwaarden) waar het mogelijk is om te tuinieren, je in te zetten en je groene vingers te ontwikkelen.